کمتر کتاب تاریخی را میتوان یافت که مسئلهی خاصی در تاریخ را با نگاهی سازمانیافته و هدفمند مورد کنکاش و بررسی قرار داده باشد. ازاینرو چنین کتابی نهتنها مرور تاریخ که بررسی چگونگی وقوع حوادث و علل و زمینههای آن است. کتاب «گذشتهی یک توهم» اثری گرانسنگ از «فرانسوا فوره» متفکر فرانسوی، چنین کتابی است که پنجرهای نو نسبت به صحنهی کمونیسم در دید مخاطب میگشاید. نویسنده در این اثر پدیدهی کمونیسم را چون یک توهم همهگیر مورد بررسی قرار داده و با تشریح وضعیت وطن اصلی این توهم یعنی شوروی زمینههای اجتماعی و ایدئولوژیکی استقبال، همهگیری شکوفایی و در نهایت فروپاشی آن را به تفضیل مورد بررسی قرار داده است. نویسنده در جایی از این اثر عنوان میکند که کمونیسم شوروی تخیل تودهها و انسانها را به خود جذب کرد و کسی نمیتوانست واقعیت این تفکر را ببیند.